Nếu không có một quy tắc sống rõ ràng, chúng ta sẽ lạc lối khỏi những điều quan trọng nhất; khi có một quy tắc, chúng ta có thể sắp xếp cuộc sống hàng ngày hướng đến đức tin và sự thăng tiến.

 

Nếu bạn từng bơi ở Thái Bình Dương, bạn sẽ biết dòng chảy mạnh đến mức nào. Ban đầu, bạn có thể định hướng được, nhắm đến một điểm xa hoặc hy vọng lướt trên vài con sóng, nhưng chẳng mấy chốc, bạn đã bị trôi dạt. Thường thì, bạn nổi lên khỏi mặt nước cách điểm đến dự định vài mét. Cuộc giằng co dưới mặt nước này phản ánh hành trình của chúng ta trong cuộc sống. Nếu không nỗ lực có chủ đích, chúng ta có nguy cơ trôi dạt khỏi những gì nuôi dưỡng trái tim, mài giũa trí óc và làm giàu tâm hồn mình.

Hầu hết chúng ta đều theo bản năng biết được những lĩnh vực trong cuộc sống cần được điều chỉnh - những nơi chúng ta nên cải thiện. Nhưng đồng thời, nhiều người trong chúng ta lại sa đà vào những điều tầm thường, mải mê kiếm tiền, hoặc bị choáng ngợp bởi sự bận rộn của công việc, gia đình và các nghĩa vụ xã hội. Nếu không nhận ra những gì cần được điều chỉnh, chúng ta sẽ đánh mất những khát vọng cao cả nhất của mình - phát huy tài năng, vun đắp tình bạn và trưởng thành trong đời sống thánh thiện.

Như nhà văn người Liban-Mỹ Nassim Nicholas Taleb đã nhận xét, “Một người không có khuynh hướng anh hùng sẽ bắt đầu chết dần chết mòn.” Chúng ta được tạo ra để làm nên những điều vĩ đại, nhưng thường lại bằng lòng với việc sống trôi nổi. Đâu là câu trả lời cho sự dịch chuyển dai dẳng và liên tục khỏi sứ mệnh thực sự của chúng ta?

Nhịp sống tu viện: Một bản kế hoạch cho cuộc sống có mục đích

Một phương thuốc cho sự lang thang vô định này là thực hành lâu đời về việc xây dựng một “quy tắc sống.” Các dòng tu lớn đã phát triển các “quy luật” để tối ưu hóa thời gian và năng lượng của họ cho mục tiêu tối thượng - sự hiệp nhất với Thiên Chúa. Ví dụ, Quy luật của Thánh Bênêđictô đã tổ chức đời sống của một tu sĩ bằng cách tạo ra sự cân bằng và mục đích thông qua những thời gian cụ thể dành cho cầu nguyện, làm việc, nghỉ ngơi và giải trí.

Mặc dù hầu hết chúng ta không được kêu gọi sống đời tu trì, chúng ta vẫn có thể học hỏi được từ sự khôn ngoan này. Bằng cách tạo ra quy tắc sống cho riêng mình, chúng ta có thể xây dựng một khuôn khổ có chủ đích và có cấu trúc, giúp các hoạt động của chúng ta phù hợp với khát vọng thăng tiến - phát triển tài năng, củng cố các mối quan hệ, nuôi dạy con cái và trưởng thành trong đức tin. Khi còn nhỏ, tôi thường tự hỏi làm thế nào cha tôi có thể duy trì thói quen hàng ngày gồm tập thể dục buổi sáng, cầu nguyện, làm việc và kết thúc mỗi ngày bằng một tách cà phê và một cuốn sách. Giờ đây tôi hiểu rằng ông đã nắm bắt được bí quyết thành công này - những thói quen của ông đã giúp ông phát triển toàn diện trong mọi lĩnh vực của cuộc sống cá nhân và nghề nghiệp.

Xây dựng quy tắc sống của riêng bạn

Trong cuộc sống hiện đại, thế tục, một quy tắc sống sẽ như thế nào? Chúng ta đối mặt với trách nhiệm của vợ chồng, cha mẹ, người lao động và thành viên cộng đồng, và đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau. Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể thiết lập một hệ thống giúp chúng ta phát triển mạnh mẽ trong tất cả các lĩnh vực này. Giống như các tu sĩ, chúng ta có thể tạo ra những nhịp điệu phản ánh những ưu tiên của mình. Dưới đây là một vài ví dụ:

Hôn nhân và gia đình. Hãy lên kế hoạch dành thời gian riêng tư cho vợ/chồng, những bữa tối gia đình, và cả những kỳ nghỉ. Đây không phải là những điều xa xỉ; chúng rất cần thiết để vun đắp những mối quan hệ bền chặt. Đối với gia đình chúng tôi, chuyến đi đến các công viên quốc gia hàng năm đã trở thành một hoạt động yêu thích không thể thiếu, nơi chúng tôi cùng nhau khám phá và tận hưởng vẻ đẹp của tạo hóa.

Và trong khi việc lên kế hoạch rất tốt cho việc hình thành thói quen, đôi khi điều cần thiết lại là sự ngẫu hứng và gia vị để thổi luồng sinh khí mới vào tình yêu và tình bạn. Điều này có thể có nghĩa là bạn bất chợt lên xe sau bữa tối để đưa các con đi ăn kem hoặc cùng người bạn đời đi uống nước và ngắm hoàng hôn.

Đức tin và đời sống thiêng liêng. Hãy dành riêng những khoảng thời gian cụ thể cho việc cầu nguyện, suy niệm hoặc tham dự Thánh lễ. Ví dụ, gia đình tôi đã cam kết tham dự Chầu Thánh Thể mỗi tối Chúa nhật và cùng nhau tham dự Thánh lễ vào sáng thứ Sáu. Ban đầu, bọn trẻ phản đối, nhưng chẳng bao lâu sau, đó đã trở thành những khoảnh khắc bình yên và sự kết nối với Thiên Chúa được trân trọng. Nhiều gia đình cũng cam kết đọc Kinh Mân Côi hàng ngày hoặc hàng tuần. Chúng tôi nhận thấy rằng một khi cầu nguyện trở thành một phần của thói quen hàng tuần, ngay cả những đứa trẻ nhỏ cũng mong chờ điều đó.

Tình bạn và cộng đồng. Những cuộc gặp gỡ bạn bè hoặc các hoạt động cộng đồng nuôi dưỡng tâm hồn bạn. Dù được lên kế hoạch hay tự phát, những cuộc gặp gỡ này xây dựng nên những tình bạn sâu sắc mà tất cả chúng ta đều khao khát nhưng thường bỏ quên. Trong nhiều năm, chúng tôi đã tổ chức một chuyến cắm trại nhóm với một số gia đình địa phương. Điều này đã củng cố tình bạn của chúng tôi và cho phép các con mở rộng mạng lưới quan hệ, đồng thời vẫn có những giây phút vui tươi.

Công việc và sự nghiệp. Hãy điều chỉnh công việc của bạn sao cho phù hợp với những mục tiêu lớn hơn. Dành thời gian cho sự phát triển cá nhân - dù là đọc sách, học kỹ năng mới, theo đuổi bằng cấp hay thực hiện dự án đam mê. Ngay cả trong những mùa bận rộn, tôi vẫn cam kết rời văn phòng lúc 6:30 chiều để dành thời gian cho gia đình vào buổi tối. Tôi cũng cố gắng đọc sách hoặc xem những nội dung bổ ích trước khi thư giãn với một chương trình truyền hình hay một bộ phim hay trên Netflix. Sự cân bằng hợp lý giữa công việc và giải trí giúp giữ cho cả thể chất lẫn tinh thần luôn hài hòa.

Biến ước muốn thành thói quen

Nguyên tắc sống không chỉ là một danh sách những ý định tốt đẹp - mà là biến những ước muốn đó thành thói quen. Ví dụ, tôi luôn muốn sống một lối sống lành mạnh, nhưng chỉ đến khi tôi cam kết tập thể dục mỗi sáng trước khi đi làm thì điều đó mới trở thành hiện thực. Giờ đây, sau 20 năm, nó không chỉ là mục tiêu - mà còn là thói quen. Có những ngày, tôi không muốn ra khỏi giường, nhưng nguyên tắc sống của tôi thúc đẩy tôi tiến lên. Điều tương tự cũng áp dụng cho việc cầu nguyện, thời gian dành cho gia đình và các cam kết khác.

Điều mấu chốt là biến những điều chỉ đơn thuần là mong muốn - chẳng hạn như dành nhiều thời gian hơn cho con cái, phát triển đức tin, hoặc học một kỹ năng mới - thành một thói quen không thể thiếu. Cách tiếp cận có cấu trúc này giúp biến cuộc sống thành điều có chủ đích thay vì phản ứng thụ động. Như chúng ta vẫn thường nói với con cái, những thói quen nhỏ là nền tảng của thành công lớn. Con trai cả của chúng tôi đang nghĩ đến việc học trường luật nên chúng tôi đang lên kế hoạch ngược cho việc ôn thi LSAT trước nhiều tháng để chuẩn bị cho ngày thi mà con mong muốn.

Một khuôn khổ sống động và linh hoạt

“Hãy bắt đầu lại” hay “Giờ đây tôi bắt đầu” (“Nunc Coepi”) là câu nói đã dẫn dắt cựu tiền vệ của đội Chargers, Philip Rivers, kiên trì và tìm thấy thành công trong đức tin, gia đình và bóng đá. Khi gặp phải những trở ngại hay sai lầm, anh ấy không để chúng cản trở sự tiến bộ của mình.

Tương tự, quy luật cuộc sống không phải là một lịch trình cứng nhắc cần tuân thủ hoàn hảo. Đó là một khuôn khổ sống động, phát triển theo thời gian. Chúng ta thường cần phải “bắt đầu lại”, nhưng mục đích vẫn rõ ràng: giúp chúng ta phát triển và trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình. Thông thường, vào đầu năm mới, vợ chồng tôi sẽ xem xét lại tiến trình của mình trong các lĩnh vực khác nhau của cuộc sống (tài chính, đức tin, con cái, tình bạn, sức khỏe, tình yêu, giải trí,…) và có một cuộc trò chuyện thẳng thắn về vị trí hiện tại của chúng tôi và cách chúng tôi có thể cải thiện trong từng lĩnh vực.

Bằng cách chủ động xây dựng quy tắc sống, chúng ta lựa chọn không trôi theo dòng chảy mà hướng tới điều gì đó có ý nghĩa, điều mang lại mục đích và sự trọn vẹn cho cuộc sống. Điều đó đòi hỏi nỗ lực, nhưng như Taleb nhắc nhở chúng ta, chúng ta cần một “tinh thần anh hùng” để thành công. Chúng ta không được tạo ra để sống tầm thường - chúng ta được tạo ra để sống vĩ đại.

Vậy, phương châm sống của bạn sẽ như thế nào? Bạn sẽ cam kết điều gì để bơi chứ không phải trôi dạt trong đại dương cuộc đời này?

 

Tác giả: Mark Kalpakgian – Nguồn: National Catholic Register (03/4/2026)

Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên, GP Vĩnh Long