LỜI CHÚA DẪN ĐƯỜNG:
• "Xin cho họ nên một, như Cha ở trong Con và Con ở trong Cha, để thế gian tin rằng Cha đã sai Con"(Ga 17,21).
• "Ví như thân thể người ta chỉ là một, nhưng lại có nhiều bộ phận... thì Đức Kitô cũng vậy" (1 Cr 12,12).
I. DẪN NHẬP: Chúng Ta Đang Đua Xe Hay Cùng Một Chuyến Xe?
Trong bài thuyết trình đầy hình tượng, Cha Antôn Maria Zacharia Phan Tự Cường đã ví von hành trình truyền giáo như một "Chuyến xe hiệp hành". Một hình ảnh rất đẹp, rất thơ, nhưng cũng đầy thách thức.
Tại sao thách thức? Bởi vì thực tế tại Việt Nam, đôi khi chúng ta không nhìn thấy một chuyến xe chung, mà thấy hàng trăm chiếc xe riêng lẻ đang chạy đua trên cùng một con đường. Dòng A cố chạy nhanh hơn Dòng B. Dòng C cố the xây cái trạm dừng chân to hơn Dòng D. Và đôi khi, có những chiếc xe còn tạt đầu nhau để tranh giành "hành khách" (ơn gọi/giáo dân) .Chủ đề bài học hôm nay chạm đến một vết thương, hay nói nhẹ hơn là một "căn bệnh trầm kha" của đời sống tu trì: Căn bệnh cục bộ và ganh tị. Chúa Giêsu đã ra điều kiện tiên quyết cho việc truyền giáo: "Để thế gian tin... thì họ phải nên một". Nếu chúng ta chia rẽ, nếu chúng ta ganh tị, thì lời rao giảng của chúng ta trở nên vô nghĩa.
II. XEM (SEE): Những "Ổ Gà" Trên Đường Hiệp Hành
Để chiếc xe liên dòng lăn bánh trơn tru hướng về Đại lễ 2033, chúng ta cần thẳng thắn nhận diện và "vá" những ổ gà đang làm xóc nảy hành trình:
1. Ổ gà thứ nhất: Tư duy cục bộ – "Đặc sủng của tôi là số 1"
Tài liệu Xây dựng Kế hoạch Đào luyện đã chỉ ra tình trạng "cá nhân lấn át tập thể, tư duy cục bộ theo hội dòng".
Chúng ta thường tự hào về Dòng mình: "Dòng tôi có lịch sử lâu đời nhất", "Dòng tôi có áo dòng đẹp nhất". Sự tự hào lành mạnh biến thành sự kiêu ngạo thiêng liêng. Chúng ta xây dựng những "vương quốc khép kín", tự cung tự cấp và vô tình tự cô lập . Khi có một dự án chung, câu hỏi đầu tiên đôi khi không phải là "Việc này có ích cho Giáo hội không?" mà là "Dòng mình được lợi gì?".
2. Ổ gà thứ hai: Sự lãng phí do chồng chéo
Tình trạng "mạnh ai nấy làm" dẫn đến sự lãng phí nguồn lực nghiêm trọng. Có những khu vực tập trung quá nhiều dòng tu làm cùng một việc (ví dụ: cùng mở trường mầm non trên một con phố), trong khi cách đó 50km, một vùng trắng tôn giáo lại không có bóng dáng tu sĩ nào . Sống cạnh nhau nhưng chưa "với nhau": Hai nhà dòng chỉ cách nhau bức tường rào, sáng nào cũng nghe tiếng chuông của nhau, nhưng Bề trên nhà này chưa bao giờ sang uống trà với Bề trên nhà kia .
3. Ổ gà thứ ba: Con virus mang tên "Ganh tị"
Đây là vấn đề tế nhị ít ai dám nói công khai. Chúng ta ganh tị về số lượng ơn gọi, ganh tị về cơ sở vật chất. Thấy Dòng bạn năm nay có đông Tập sinh, còn Dòng mình lèo tèo, thay vì mừng cho Giáo hội, ta lại thấy chạnh lòng . Sự ganh tị này giết chết tình huynh đệ và biến các Dòng tu từ "anh em cùng Cha" thành "đối thủ cạnh tranh" trên thị trường tôn giáo .
III. XÉT (JUDGE): Từ "Cái Tôi" (Ego) Đến "Chúng Ta" (Nos)
1. Cơ sở Thần học: Sứ vụ là của Chúa (Missio Dei)
Hiệp hành không chỉ là phương pháp làm việc nhóm, mà là bản chất của Giáo hội. Sứ mạng loan báo Tin Mừng là Missio Dei – Sứ mạng của Thiên Chúa, không phải tài sản riêng của Dòng Đa Minh, Dòng Tên hay Dòng Mến Thánh Giá. Chúa Giêsu không cầu nguyện cho các môn đệ thành công hay giàu có, Ngài chỉ cầu xin sự Hiệp Nhất (Ga 17,21). Bởi vì sự chia rẽ là phản chứng tá lớn nhất: "Họ giảng về tình yêu thương, nhưng chính họ còn không chơi với nhau, thì tin làm sao được?" .
2. Chuyển đổi Tâm thức: Hoán cải nội tâm
Để xe chạy tốt, hành khách cần uống liều thuốc "hoán cải tâm thức". Chuyển từ tư duy "Của tôi" (My Congregation) sang tư duy "Của chúng ta" (Our Church). Chúng ta cần thừa nhận mình cần người khác: Dòng tu dạy học cần Dòng tu chiêm niệm cầu nguyện cho mình; Dòng tu bác ái cần Dòng tu thuyết giáo soi sáng về thần học. Không ai là một hòn đảo trọn vẹn
3. Lộ trình 2025-2033: Giai đoạn "Tập đi chung xe"
HĐGMVN và Liên hiệp Bề trên Thượng cấp đã vạch ra lộ trình hướng tới năm 2033. Giai đoạn 1 (2025-2028) là giai đoạn khởi động và xây dựng nền tảng. "Xây nền" ở đây chính là phá bỏ những rào cản tâm lý, làm quen với việc làm việc chung. Chúng ta cần bắt đầu bằng việc "tập đi chung xe": chấp nhận sự chật chội, chấp nhận sự khác biệt tính cách của "người bạn đồng hành" để cùng tiến về một hướng.
IV. LÀM (ACT): Bước Lên Chuyến Xe Hợp Tác
Để biến tinh thần hiệp hành thành hành động, các Hội dòng cần thực hiện những bước cụ thể sau:
1. Dự án Liên Dòng (Pilot Projects)
• Mô hình: Thay vì mỗi Dòng làm một dự án nhỏ lẻ, hãy gom lại làm một dự án lớn. Chọn một vùng truyền giáo khó khăn (ví dụ: Tây Bắc, Tây Nguyên) để làm điểm thí điểm.
• Thực hành: Đi theo team liên dòng. Một linh mục Dòng Tên lo mục vụ bí tích, hai nữ tu Phaolô lo trạm xá, hai sư huynh La San lo mở lớp học. Các tu sĩ sống chung hoặc thiết lập các cộng đoàn vệ tinh hỗ trợ nhau. Đây là mô hình truyền giáo toàn diện và mạnh mẽ nhất .
2. Chia sẻ Nguồn lực (Resource Sharing)
• Cơ chế bù trừ: Dòng A có nhân sự nhiệt huyết nhưng thiếu tài chính có thể kết hợp với Dòng B có nguồn lực tài chính mạnh/thuốc men nhưng thiếu người. Sự cộng tác này giải quyết bài toán lãng phí nguồn lực.
• Mở cửa đào tạo: Các Dòng có Học viện Thần học hãy mở cửa đón nhận tu sĩ các Dòng nhỏ không có khả năng tự đào tạo. Tổ chức các ngày trại, ngày tĩnh tâm chung cho Tập sinh các Dòng trong khu vực để gieo tinh thần liên kết ngay từ đầu .
3. Ký kết "Hiệp ước Cùng nhau"
• Hành động: Các Bề trên đại diện Dòng tham gia ký kết một "Bản ghi nhớ Hiệp hành" hoặc cam kết cộng tác tại địa phương.
• Nội dung cam kết: Sẵn sàng chia sẻ nhân sự khi Dòng bạn cần; sẵn sàng chia sẻ cơ sở vật chất (sânchơi, hội trường); cam kết không nói xấu, không cạnh tranh không lành mạnh trong việc tuyển sinh ơn gọi .
V. GÓC TÂM LINH & THẢO LUẬN
CÂU HỎI THẢO LUẬN:
1. Rào cản lớn nhất khiến Dòng của bạn ngại hợp tác với Dòng khác là gì? (Sợ mất bản sắc/đặc sủng riêng, sợ rắc rối tài chính, hay những định kiến lịch sử để lại?) .
2. Làm thế nào để cân bằng giữa việc giữ gìn "Đặc sủng riêng" của dòng mình mà vẫn tham gia tích cực vào "Sứ vụ chung" của Liên dòng?
3. Hãy thảo luận và đề xuất ý tưởng về một dự án liên dòng cụ thể tại địa phương (ví dụ: lớp học tình thương liên dòng, phòng khám liên dòng, nhóm truyền thông liên dòng) mà các bạn có thể khởi xướng ngay.
LỜI NGUYỆN KẾT THÚC:
Lạy Chúa Thánh Thần, Đấng là sợi dây liên kết của tình yêu. Xin Chúa chữa lành đôi mắt chúng con, để chúng con không còn nhìn các Hội dòng khác như những đối thủ, mà như những chi thể khác nhau trong cùng một Thân mình mầu nhiệm. Xin phá đổ những bức tường rào – dù là tường gạch hay tường định kiến – mà chúng con đã dựng lên để ngăn cách nhau. Xin cho chúng con hiểu rằng: Dòng Đa Minh, Dòng Phan Sinh, Dòng Mến Thánh Giá hay bất cứ Dòng nào ... cuối cùng cũng chỉ là những dòng sông nhỏ, tất cả đều phải chảy về Biển Lớn là Nước Thiên Chúa. Xin cho các tu sĩ trẻ biết hăng hái bước lên 'chuyến xe liên dòng', chấp nhận đi cùng nhau, chịu đựng nhau và nâng đỡ nhau. Để khi thế gian nhìn vào sự hiệp nhất của chúng con, họ sẽ nhận biết Chúa là Tình Yêu. Amen.
Bertrand Nguyễn Thanh Hoài, CSF