LỜI CHÚA DẪN ĐƯỜNG:
• "Chính Thầy là cây nho, anh em là cành. Ai ở lại trong Thầy và Thầy ở lại trong người ấy, thì người ấy sinh nhiều hoa trái, vì không có Thầy, anh em chẳng làm gì được" (Ga 15,5).
• "Lời là ngọn đèn soi cho con bước, là ánh sáng chỉ đường con đi" (Tv 119,105).
I. DẪN NHẬP: Những Cành Nho Khô Và Cơn Cám Dỗ Của Sự Bận Rộn
Chúng ta thường nghe câu nói: "Bạn không thể cho cái bạn không có". Một người nghèo không thể cho tiền, một người buồn không thể trao nụ cười, và một tu sĩ rỗng tuếch không thể trao ban Thiên Chúa.
Trong nhịp sống hối hả của xã hội hiện đại, đời sống thánh hiến đang đối diện với một "căn bệnh" nguy hiểm: Hội chứng "Hoạt động rỗng" (Activism). Đó là tình trạng người tu sĩ lao mình vào công việc, quay cuồng với các dự án, các lớp học, các phong trào... Họ làm rất nhiều "việc Chúa" nhưng lại quên mất "Chúa của công việc" .
Hình ảnh dễ thấy nhất là chiếc điện thoại sắp hết pin nhưng người dùng vẫn cố chạy thêm vài ứng dụng nặng. Kết quả là "sập nguồn". Nhiều ơn gọi gãy đổ hay nhiệt huyết truyền giáo bị tắt ngấm không phải vì thiếu năng lực, mà vì "sập nguồn" thiêng liêng giữa đường .
II. XEM (SEE): Đối Diện Với Sự Kiệt Sức (Burnout)
1. Thực trạng: Nhiệt tình "ngắn hạn"
Thực tế cho thấy, nhiều tu sĩ trẻ sau khi tốt nghiệp các học viện thường rất hăng hái lao vào cánh đồng truyền giáo. Họ đầy ắp ý tưởng và kỹ năng tổ chức. Tuy nhiên, sự nhiệt tình này thường không kéo dài. Rất nhanh chóng, họ rơi vào trạng thái mệt mỏi, chán nản hoặc khủng hoảng . Một nữ tu đã từng chia sẻ: "Con dạy giáo lý cả ngày Chúa Nhật, nhưng tối về con không muốn cầu nguyện nữa vì quá mệt. Con nghĩ Chúa sẽ thông cảm vì con đã làm việc cho Ngài". Đây là một sự ngộ nhận nguy hiểm: Chúa không cần công việc của chúng ta, Chúa cần trái tim của chúng ta.
2. Nguyên nhân: Thiếu hụt chiều sâu thiêng liêng
Nguyên nhân sâu xa của sự kiệt sức không nằm ở thiếu phương tiện hay kỹ năng, mà nằm ở sự thiếu hụt chiều sâu thiêng liêng. Khi đời sống cầu nguyện trở nên hời hợt, những giờ kinh chỉ còn là hình thức "trả nợ", người tu sĩ mất đi nguồn năng lượng tái tạo. Trong trạng thái đó, khi đối diện với những khó khăn đặc thù của truyền giáo như sự khác biệt văn hóa, sự cô đơn, hay sự chống đối, họ không tìm thấy điểm tựa .
3. Bài học Thần học Thị giác từ Logo 2026
Để chữa lành căn bệnh này, chúng ta cần nhìn vào cấu trúc thần học của Logo Năm Mục vụ 2026:
• Vị trí Trung tâm (Thánh Thể): Hình tròn trắng nằm ngay giao điểm của Thánh Giá biểu tượng cho Thánh Thể. Trong bố cục, mọi mảng màu vàng (hoạt động truyền giáo) đều lan tỏa ra từ tâm điểm trắng này. Điều này khẳng định: Mọi hoạt động tông đồ phải xuất phát từ Bàn tiệc Thánh Thể .
• Vị trí Nền tảng (Lời Chúa): Phía dưới chân của hai người môn đệ là quyển Sách Tin Mừng đang mở ra. Một ngôi nhà xây trên cát sẽ sụp đổ; cũng vậy, một sứ vụ không đặt nền tảng trên Lời Chúa sẽ trở nên chông chênh và dễ dàng đi lệch hướng .
III. XÉT (JUDGE): Bí Quyết Của Sức Mạnh Nội Tâm
1. Thần học về Cây Nho: Sự lệ thuộc sinh tồn
Chúa Giêsu khẳng định một chân lý tàn khốc nhưng giải phóng: "Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được" (Ga 15,5). Ngài không nói "làm được ít hơn", mà là "chẳng làm gì được" về mặt siêu nhiên . Mọi hoạt động tách rời khỏi đời sống cầu nguyện, dù hoành tráng đến đâu, trước mặt Chúa chỉ là "tiếng phèng la inh ỏi" (1 Cr 13). Nội lực chính là nhựa sống chảy từ thân nho sang cành nho.
2. Quy luật "Ăn" rồi mới "Mớm"
Cha Giêrônimô Nguyễn Đình Công đã giới thiệu mô hình "Tác viên Tin Mừng". Tuy nhiên, quy luật của sự sống là: Không thể rao giảng điều mình không có. Người tu sĩ phải "ăn" Lời Chúa (như ngôn sứ Ezekiel nuốt cuộn sách) trước khi có thể "mớm" Lời đó cho người khác. Sự trưởng thành trong đức tin của các nữ tu trẻ được chia sẻ tại hội nghị là minh chứng hùng hồn: hoa trái mục vụ không đến từ kỹ năng quản trị, mà đến từ xác tín "Có Chúa là có tất cả".
3. Nhịp thở của Đời tu: Hít vào và Thở ra
Đời sống thánh hiến giống như nhịp thở sinh học:
• Hít vào (Chiêm niệm/Ở lại): Là nạp năng lượng, học hỏi từ Thầy, kín múc Thần Khí.
• Thở ra (Hoạt động/Sai đi): Là trao ban, áp dụng bài học vào thực tế. Nếu chỉ thở ra mà không hít vào, tu sĩ sẽ "chết ngạt". Nếu chỉ hít vào mà không thở ra, tu sĩ trở nên "ngộ độc" (ích kỷ thiêng liêng). Quy trình đào tạo và sống đạo phải đảm bảo sự cân bằng giữa hai nhịp này .
IV. LÀM (ACT): Tái Cấu Trúc Đời Sống Thiêng Liêng
Nhận thức phải dẫn đến hành động. Các cộng đoàn cần tái cấu trúc nhịp sống để đưa Thánh Thể và Lời Chúa trở về đúng vị trí "trục xoay":
1. Lectio Divina Truyền giáo: Biến Lời Chúa thành động lực
• Thực hành: Thay vì chỉ đọc Kinh Thánh để suy niệm cá nhân ("Chúa nói gì với con?"), các cộng đoàn nên tổ chức các buổi Lectio Divina cộng đoàn hằng tuần với định hướng truyền giáo.
• Câu hỏi suy niệm mới: "Đoạn Lời Chúa này đang thúc đẩy tôi đi đến với ai? Chúa muốn tôi làm gì cụ thể cho những người ngoại biên qua đoạn Tin Mừng này?" . Việc chia sẻ dưới góc độ này sẽ biến Lời Chúa thành động lực hành động, không chỉ là sự an ủi nội tâm.
2. Giờ Chầu Thánh Thể cho Sứ vụ (Mission Adoration)
• Hành động: Thiết lập giờ Chầu Thánh Thể hằng tháng chuyên biệt cho công cuộc loan báo Tin Mừng.
• Phương pháp: Đừng biến giờ chầu thành giờ "ngủ gật thiêng liêng". Hãy mang theo tên cụ thể của những người lương dân, những người chống đối, hoặc đặt bản đồ vùng truyền giáo lên đĩa thánh để dâng lên Chúa . Đây là cách biến giờ chầu thành một hành vi truyền giáo đích thực.
3. Kỷ luật: "Cầu nguyện trước khi bước ra"
• Nguyên tắc: Đây phải trở thành một phản xạ vô điều kiện, giống như bác sĩ phải rửa tay trước khi phẫu thuật.
• Thực hành: Trước khi đi thăm viếng một gia đình, trước khi lên lớp dạy giáo lý, hay trước khi bắt đầu ca trực tại phòng khám, hãy dành ít nhất 5-10 phút để cầu nguyện cho những người mình sắp gặp. Lời nguyện tắt khi bước ra khỏi cổng dòng: "Lạy Chúa, xin đi cùng con. Xin dùng miệng con để nói lời của Chúa" .
V. GÓC TÂM LINH & THẢO LUẬN
CÂU HỎI THẢO LUẬN:
1. Bạn có đang mắc phải "chủ nghĩa hoạt động" không?
Dấu hiệu cụ thể nào (trong cách cầu nguyện, cảm xúc cá nhân, thái độ làm việc) cho thấy đời sống cầu nguyện của bạn đang bị công việc lấn át?
2. Hãy chia sẻ một kinh nghiệm thực tế về một lần Lời Chúa đã trực tiếp soi sáng, giúp bạn giải quyết một tình huống mục vụ khó khăn hoặc bế tắc.
3. Cộng đoàn của bạn có thể thay đổi/điều chỉnh giờ kinh, giờ lễ hoặc các sinh hoạt thiêng liêng như thế nào để hướng ý cầu nguyện cụ thể và thiết thực hơn cho công cuộc truyền giáo của Dòng?
LỜI NGUYỆN KẾT THÚC:
Lạy Chúa Giêsu Thánh Thể, Nguồn Mạch sung mãn của đời sống chúng con. Xin thứ tha cho chúng con vì những ngày tháng qua, chúng con đã mải mê chạy theo những con số, thành tích mà bỏ quên Chúa ở lại một mình trong Nhà Tạm. Xin phục hồi 'Nội lực' cho chúng con. Xin cho chúng con biết bám rễ sâu vào Lời Chúa như cây trồng bên dòng nước, và biết múc lấy sức mạnh từ Bàn tiệc Thánh để nuôi dưỡng ngọn lửa tông đồ đang leo lét trong tim. Xin đừng để chúng con trở thành những kẻ khua chiêng gõ mõ ồn ào nhưng rỗng tuếch. Xin hãy biến đổi chúng con thành những máng chuyển thông ân sủng đích thực, để mỗi lời chúng con nói, mỗi việc chúng con làm đều mang hơi ấm và ánh sáng của Ngài. Amen.
Bertrand NGUYỄN THANH HOÀI, CSF